Shockwave Therapie bij Voetklachten: Werking en Resultaten

Shockwave therapie, ook wel extracorporele schokgolftherapie (ESWT) genoemd, is een moderne en niet-invasieve behandelmethode die steeds vaker wordt ingezet bij hardnekkige voetklachten. Waar traditionele behandelingen zoals rust, oefeningen en steunzolen onvoldoende resultaat opleveren, kan shockwave therapie uitkomst bieden. Onderzoek toont aan dat 76% tot 88% van de patiënten significante verbetering ervaart na een behandeltraject met shockwave therapie.

In dit artikel leggen we uit wat shockwave therapie precies is, hoe het werkt en bij welke voetklachten het wordt ingezet. U leest over het behandeltraject, de wetenschappelijke onderbouwing en de rol van de podotherapeut. Of u nu last heeft van hielspoor, fasciitis plantaris of achillespeesklachten, dit artikel biedt u een compleet overzicht van deze innovatieve behandelmethode.

Wat is shockwave therapie?

Shockwave therapie, voluit extracorporele schokgolftherapie (ESWT), is een behandeling waarbij akoestische schokgolven van buiten het lichaam (extracorporeel) door de huid worden geleid naar het aangedane weefsel. Deze technologie werd oorspronkelijk ontwikkeld in de urologie voor het verbrijzelen van nierstenen, maar wordt sinds de jaren negentig ook succesvol toegepast in de orthopedie en podotherapie.

Er zijn twee hoofdtypen shockwave therapie die in de podotherapie worden gebruikt:

• Radiale shockwave therapie (rESWT): De meest gebruikte vorm in de podotherapie. De schokgolven worden gegenereerd door een projectiel dat wordt aangedreven door perslucht. De golven verspreiden zich radiaal vanuit het contactpunt over een breder oppervlak. Deze methode is bijzonder effectief bij oppervlakkige weefselproblemen.
• Focale shockwave therapie (fESWT): Hierbij worden de schokgolven gefocust op een specifiek punt dieper in het weefsel. Deze methode wordt ingezet bij aandoeningen die dieper liggen en een preciezere behandeling vereisen.

De keuze tussen radiale en focale shockwave therapie hangt af van de specifieke aandoening, de locatie van het probleem en de diepte waarop het weefsel behandeld moet worden. Uw podotherapeut bepaalt welke methode het meest geschikt is voor uw situatie.

Hoe werkt shockwave therapie?

Shockwave therapie werkt via verschillende biologische mechanismen die samen het herstelproces van beschadigd weefsel stimuleren. De schokgolven veroorzaken microscopisch kleine beschadigingen in het weefsel, wat het lichaam aanzet tot een versterkte genezingsreactie. Dit klinkt paradoxaal, maar het is precies dit principe dat de therapie zo effectief maakt.

Biologische werkingsmechanismen

De belangrijkste werkingsmechanismen van shockwave therapie zijn:

• Neovascularisatie: De schokgolven stimuleren de vorming van nieuwe bloedvaten (angiogenese) in het behandelde gebied. Dit verbetert de bloedtoevoer en daarmee de zuurstof- en voedingsstoffentoevoer naar het beschadigde weefsel. Onderzoek toont aan dat de doorbloeding met tot 40% kan toenemen.
• Ontstekingsremming: Hoewel de golven aanvankelijk een lichte ontstekingsreactie uitlokken, leiden ze op langere termijn tot een vermindering van chronische ontstekingen. Het lichaam maakt ontstekingsremmende stoffen aan als reactie op de behandeling.
• Pijnvermindering: De schokgolven overstimuleren de zenuwvezels in het gebied, waardoor de pijnsignalen tijdelijk worden geblokkeerd. Daarnaast daalt de concentratie van Substance P, een neurotransmitter die betrokken is bij pijnperceptie.
• Afbraak van verkalkingen: Bij calcificaties, zoals bij hielspoor, helpen de schokgolven om kalkafzettingen geleidelijk af te breken. De kalkdeeltjes worden vervolgens door het lichaam opgeruimd.
• Stimulatie van collageenproductie: De therapie bevordert de aanmaak van nieuw collageen, wat essentieel is voor het herstel van pezen en fascie.

Bij welke voetklachten wordt shockwave therapie ingezet?

Shockwave therapie wordt in de podotherapie ingezet bij diverse voetklachten, vooral wanneer conventionele behandelingen onvoldoende resultaat opleveren. De meest voorkomende indicaties zijn:

Fasciitis plantaris en hielspoor

Fasciitis plantaris is de meest voorkomende oorzaak van hielklachten en is tevens de belangrijkste indicatie voor shockwave therapie in de podotherapie. Bij deze aandoening is de fascia plantaris, de stevige bindweefselplaat aan de onderzijde van de voet, ontstoken of beschadigd. Een hielspoor is een benige uitgroei aan de onderzijde van het hielbeen die vaak samengaat met fasciitis plantaris. Uit meta-analyses blijkt dat shockwave therapie bij 82% van de patiënten met chronische fasciitis plantaris tot significante pijnvermindering leidt.

Achillespeesklachten

Achillestendinopathie, ook wel achillespeesontsteking genoemd, is een veelvoorkomende aandoening bij sporters en mensen die veel staan of lopen. Shockwave therapie stimuleert het herstelproces van de achillespees door de doorbloeding te verbeteren en de collageenproductie te bevorderen. Bij insertie-achillestendinopathie, waarbij de klachten zich bevinden op de aanhechting van de pees aan het hielbeen, is shockwave therapie bijzonder effectief.

Overige indicaties

• Morton's neuroom: Een verdikking van de zenuw tussen de middenvoetsbeentjes die pijn en een tintelend gevoel veroorzaakt.
• Tibialis posterior tendinopathie: Klachten aan de pees aan de binnenzijde van de enkel die de voetboog ondersteunt.
• Peesplaataandoeningen: Chronische overbelasting van peesaanhechtingen in de voet.
• Triggerpoints: Pijnlijke spierknobbels in de kuitspieren of voetspieren die uitstralende pijn veroorzaken.

Het behandeltraject stap voor stap

Een shockwave behandeltraject bij de podotherapeut verloopt volgens een gestructureerd plan. Hieronder vindt u een overzicht van wat u kunt verwachten.

Intake en diagnostiek

Voorafgaand aan de eerste behandeling vindt een uitgebreide intake plaats. De podotherapeut bespreekt uw klachten, medische geschiedenis en eerdere behandelingen. Er wordt een lichamelijk onderzoek uitgevoerd, vaak aangevuld met drukmetingen of echografie om de exacte locatie en ernst van de aandoening vast te stellen. Op basis hiervan wordt bepaald of shockwave therapie de juiste behandeling is.

De behandeling zelf

Een shockwave behandelsessie duurt gemiddeld 10 tot 15 minuten per behandeld gebied. De podotherapeut brengt een geleidingsgel aan op de huid en plaatst het handstuk van het shockwave-apparaat op het pijnlijke gebied. Vervolgens worden er 2.000 tot 4.000 schokgolven afgegeven per sessie, afhankelijk van de aandoening en het protocol.

De intensiteit wordt geleidelijk opgebouwd en aangepast aan uw pijngrens. De meeste patiënten ervaren de behandeling als een kloppend of tikkend gevoel dat goed te verdragen is. Ongeveer 92% van de patiënten geeft aan dat de behandeling dragelijk is, ook zonder verdoving.

Aantal sessies en interval

Een standaard behandeltraject bestaat uit 3 tot 5 sessies met een interval van 1 tot 2 weken. Dit interval is noodzakelijk om het lichaam de tijd te geven om op de behandeling te reageren en het herstelproces op gang te brengen. Na 3 sessies evalueert de podotherapeut of voortzetting zinvol is.

Na de behandeling

Direct na de behandeling kunt u gewoon lopen. De eerste 48 uur na een sessie kan het behandelde gebied gevoeliger zijn dan normaal. Dit is een normale reactie en een teken dat het lichaam reageert op de behandeling. De podotherapeut adviseert u om de eerste dagen na de behandeling intensieve belasting te vermijden, maar normale dagelijkse activiteiten kunt u direct hervatten.

Effectiviteit en wetenschappelijk bewijs

Shockwave therapie is een van de meest onderzochte niet-invasieve behandelmethoden in de podotherapie. Talrijke wetenschappelijke studies en meta-analyses ondersteunen de effectiviteit bij diverse voetklachten.

De belangrijkste bevindingen uit de wetenschappelijke literatuur:

• Fasciitis plantaris: Een meta-analyse van 17 gerandomiseerde studies toonde aan dat 76% tot 88% van de patiënten significante pijnvermindering ervaart na shockwave therapie.
• Achillestendinopathie: Onderzoek laat zien dat 73% van de patiënten met chronische achillespeesklachten verbetering ervaart na 3 tot 5 sessies.
• Hielspoor: Bij patiënten met een symptomatisch hielspoor leidt shockwave therapie in 80% van de gevallen tot vermindering van pijn en functiebeperking.
• Langetermijnresultaten: Follow-upstudies tonen aan dat de resultaten van shockwave therapie stabiel blijven tot minimaal 12 maanden na de behandeling.

Het is belangrijk op te merken dat shockwave therapie het meest effectief is als onderdeel van een gecombineerde aanpak, inclusief oefentherapie, aanpassing van belasting en eventueel steunzolen. De podotherapeut stelt een integraal behandelplan op dat alle aspecten omvat.

Contra-indicaties en risico's

Hoewel shockwave therapie een veilige behandeling is met weinig bijwerkingen, zijn er situaties waarin de behandeling niet mag worden uitgevoerd. De belangrijkste contra-indicaties zijn:

• Zwangerschap: Shockwave therapie wordt niet toegepast tijdens de zwangerschap.
• Bloedstollingsstoornissen: Patiënten die bloedverdunners gebruiken of een stollingsstoornis hebben, komen niet in aanmerking.
• Lokale infecties of tumoren: Bij actieve infecties of tumoren in het behandelgebied wordt de therapie niet uitgevoerd.
• Groeivoegen bij kinderen: Bij kinderen en adolescenten worden groeivoegen vermeden.
• Pacemaker: Bij patiënten met een pacemaker wordt terughoudendheid betracht.

Mogelijke bijwerkingen zijn mild en tijdelijk: roodheid en zwelling van de huid op de behandelplek, tijdelijke toename van pijn, en in zeldzame gevallen kleine bloeduitstortingen. Deze bijwerkingen verdwijnen doorgaans binnen enkele dagen.

De rol van de podotherapeut

De podotherapeut speelt een centrale rol in het gehele traject rondom shockwave therapie. Als specialist in voet- en onderbeenklachten beschikt de podotherapeut over de kennis en ervaring om te bepalen of shockwave therapie de juiste behandeling is voor uw specifieke klacht.

De podotherapeut:

• Stelt de diagnose op basis van uitgebreid onderzoek en eventueel beeldvorming
• Bepaalt of shockwave therapie geïndiceerd is of dat een andere behandeling meer geschikt is
• Stelt een persoonlijk behandelplan op met het juiste protocol (aantal impulsen, intensiteit, frequentie)
• Voert de behandeling deskundig uit en monitort uw voortgang
• Combineert shockwave therapie met andere behandelmethoden zoals oefentherapie en steunzolen
• Adviseert over belasting, schoeisel en leefstijlaanpassingen

Een verwijzing van de huisarts is in veel gevallen niet noodzakelijk om een podotherapeut te bezoeken. U kunt rechtstreeks een afspraak maken. Zoek een podotherapeut bij u in de buurt die shockwave therapie aanbiedt.

Veelgestelde vragen

Conclusie

Shockwave therapie is een bewezen effectieve en veilige behandelmethode voor hardnekkige voetklachten zoals fasciitis plantaris, hielspoor en achillespeesklachten. De behandeling is niet-invasief, vereist geen verdoving en heeft weinig bijwerkingen. Met succespercentages van 76% tot 88% biedt shockwave therapie een uitstekend alternatief voor patiënten bij wie conventionele behandelingen onvoldoende resultaat opleveren.

Het is belangrijk om shockwave therapie te laten uitvoeren door een ervaren podotherapeut die de behandeling integreert in een breder behandelplan. De combinatie van shockwave therapie met oefeningen, steunzolen en leefstijladviezen levert de beste resultaten op.

Heeft u last van hardnekkige voetklachten en overweegt u shockwave therapie? Zoek een podotherapeut bij u in de buurt en informeer naar de mogelijkheden voor uw situatie.